Veel kinderen leren woorden niet alleen door te luisteren of te herhalen, maar juist door te ervaren en te doen. Praten, vertellen en woorden leren gaat gemakkelijker wanneer het gekoppeld wordt aan lichamelijke en zintuiglijke ervaringen. Vooral jonge kinderen ontdekken zo hun omgeving. Ze verbinden dat wat ze voelen, zien, horen, ruiken en proeven aan woorden en taal. Door te ervaren en ontdekken worden de eerste belangrijke verbindingen gelegd voor het logisch nadenken.
Er zijn een aantal manieren waarop je klei kunt inzetten om de taal van jouw kind te stimuleren. Hieronder een aantal tips.
Kneden in klei
Pak allebei een bol klei en ga daar samen eens in kneden. Dat kun je op verschillende manieren doen: in één hand, met beide handen of afwisselend van de ene in de andere hand. Vraag eens aan je kind: “Hoe vindt jij de klei voelen? Geef je kind de tijd om deze ervaring te verwoorden. Vindt je kind dit moeilijk?, dan kun je helpen door vragen te stellen als “Is het hard of zacht? Voelt het stevig of slap? Voelt het koud of warm?”. Terwijl je met je handen bezig bent, gaan de hersenen aan het werk. Dit is het mooie effect van klei.
Een verhaal dat ontstaat uit bolletjes en rolletjes klei
Wat kun je eigenlijk maken van bolletjes en rolletjes klei? Bolletjes rollen tussen beide handen laat kinderen ervaren hoe hard ze moeten duwen. Duw je te hard, dan wordt de klei plat. Bovendien zet je zowel linker- als rechterhersenhelft aan het werk. De rechter gaat onder andere over vorm en de linker over taal. Dit leidt ertoe dat kinderen gaan leren verwoorden wat ze aan het creëren zijn.
Met bolletjes en rolletjes klei stimuleer je kinderen om een verhaal te maken. Denk aan grote bollen en rollen of kleine bolletjes en rolletjes. Maak er figuurtjes van. Bouw een toren van bolletjes of maak een regenboog van rolletjes.
Op deze manier kun je samen met je kind een prachtig kleilandschapje maken en ontstaat er een verhaal. Welk verhaal heeft jouw kind te vertellen? Ter inspiratie kun je ook het favoriete prentenboek van je kind pakken en daar samen een kleiverhaal van maken.
Met klei ontstaat verbinding tussen jouw en je kind
Tijdens het kleien ontstaan er spontane gesprekjes. Kinderen beginnen te praten over wat ze aan het creëren zijn. Ondertussen kun je af en toe een vraag stellen. Maar doe dat niet te veel als je kind iets aan het creëren is, want soms heeft het even tijd nodig om alles te ordenen in het hoofd. Klei heeft namelijk ook een regulerende en ontspannende functie. Vraag zo af en toe iets wat uitdaagt tot praten of vertellen. Dit zorgt tegelijkertijd voor interactie en verbinding tussen jou en je kind. Vraag bijvoorbeeld eens: Wat mag ik maken van klei? Je wordt dan betrokken bij het verhaal wat je kind aan het creëren is.
De taal van handen
Waarom gaan kinderen spontaan praten als ze met hun handen duwen en kneden in klei? Dat komt omdat de handen, lippen en tong een behoorlijk groot hersengebied innemen en dicht bij elkaar liggen. Hoe meer zenuwuiteinden en controle een lichaamsdeel nodig heeft, hoe groter het hersengebied dat er aan gekoppeld is.
Wanneer kinderen doelgericht met hun handen werken, zoals tijdens het kneden en vormen van klei, worden uitgebreide hersennetwerken actief. Tijdens het kleien gebeurt meer dan alleen iets maken:
- Kinderen geven betekenis aan wat ze maken en zoeken naar woorden om dit uit te leggen. Hierdoor vergroten ze hun actieve woordenschat.
- Ze kunnen zich langer concentreren
- Ze zijn meer betrokken bij wat ze doen
- Ze kunnen ontspannen bezig zijn
De nauwe samenwerking van de hersengebieden zorgt ervoor dat kinderen vaak gemakkelijker woorden vinden en nieuwe begrippen beter onthouden. Kortom, het creëren en het praten versterken elkaar.
Kleien is dus niet alleen maar een creatieve bezigheid. Met klei geef je je kind veel mogelijkheden om nieuwe woorden te leren en taalvaardig te worden.
Hi, ik ben Madelinde, gezondheidswetenschapper en psychomotorisch leer- en gedragsspecialist. Mijn missie is om klei weer terug te brengen in de klas. Klei is niet alleen voor kleuters, maar biedt veel mogelijkheden voor de leerontwikkeling van kinderen in groep 1 tot en met groep 8. Ik geef workshops voor ouders en leerkrachten over hoe je klei hierbij kunt inzetten. Kijk eens op: